Ciśnienie krwi jest jednym z najważniejszych wskaźników zdrowia sercowo-naczyniowego. Utrzymanie prawidłowego poziomu ciśnienia krwi ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania wielu poważnym schorzeniom, takim jak choroby serca, udar mózgu czy niewydolność nerek. W artykule tym wyjaśnimy, czym jest prawidłowe ciśnienie krwi, jak je kontrolować oraz jakie konsekwencje dla zdrowia wiążą się z jego zaburzeniami.

Co to jest ciśnienie krwi?

Ciśnienie krwi to siła, z jaką krew naciska na ściany naczyń krwionośnych, przepływając przez nie w trakcie krążenia. Pomiar ciśnienia krwi określany jest dwoma wartościami:

1. Ciśnienie skurczowe (górne) – mierzone w momencie skurczu serca, kiedy serce wypompowuje krew do tętnic. To wyższa z dwóch wartości.
2. Ciśnienie rozkurczowe (dolne) – mierzona w momencie rozkurczu serca, kiedy serce odpoczywa i napełnia się krwią.

Wartości ciśnienia krwi podaje się w milimetrach słupa rtęci (mmHg). Standardowy wynik to około 120/80 mmHg, gdzie 120 to ciśnienie skurczowe, a 80 to ciśnienie rozkurczowe.

Prawidłowe ciśnienie krwi – jakie wartości są uważane za „normalne”?

Według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, prawidłowe ciśnienie krwi powinno mieścić się w zakresie:

• Ciśnienie skurczowe: 90–120 mmHg
• Ciśnienie rozkurczowe: 60–80 mmHg

Wartości powyżej tej granicy wskazują na nadciśnienie, które może prowadzić do poważnych chorób. Z kolei wartości poniżej normy (poniżej 90/60 mmHg) mogą sugerować niedociśnienie.

Jakie są przyczyny nieprawidłowego ciśnienia krwi?

Nieprawidłowe ciśnienie krwi może mieć różne przyczyny. W przypadku nadciśnienia tętniczego, czyli zbyt wysokiego ciśnienia, najczęstszymi czynnikami ryzyka są:

1. Nieprawidłowa dieta – dieta bogata w sól, tłuszcze nasycone, oraz uboga w owoce, warzywa i błonnik może prowadzić do wzrostu ciśnienia krwi.
2. Brak aktywności fizycznej – brak ruchu i siedzący tryb życia przyczyniają się do wzrostu ciśnienia.
3. Otyłość – nadwaga i otyłość znacząco zwiększają ryzyko wystąpienia nadciśnienia.
4. Stres – chroniczny stres podnosi poziom kortyzolu, hormonu, który może powodować wzrost ciśnienia.
5. Palenie papierosów – substancje chemiczne w papierosach przyczyniają się do uszkodzenia naczyń krwionośnych i zwiększają ciśnienie.
6. Zaburzenia hormonalne – niektóre choroby, jak nadczynność tarczycy czy problemy z nerkami, mogą prowadzić do wzrostu ciśnienia.
7. Czynniki genetyczne – rodzinna historia nadciśnienia zwiększa ryzyko jego rozwoju.

Z kolei przyczyny niedociśnienia (zbyt niskiego ciśnienia) obejmują:

1. Zbyt niski poziom płynów w organizmie – odwodnienie prowadzi do zmniejszenia objętości krwi, co powoduje spadek ciśnienia.
2. Zaburzenia hormonalne – choroby tarczycy, choroby nadnerczy lub niski poziom cukru we krwi mogą powodować niedociśnienie.
3. Używki – nadmierna konsumpcja alkoholu lub niektóre leki mogą powodować spadek ciśnienia.
4. Zaburzenia neurologiczne – niektóre problemy z układem nerwowym, takie jak neuropatia, mogą prowadzić do zbyt niskiego ciśnienia.

Dlaczego prawidłowe ciśnienie krwi jest tak ważne?

Prawidłowe ciśnienie krwi jest kluczowe dla zdrowia serca i całego układu krążenia. Ciśnienie krwi ma wpływ na wiele procesów w organizmie. Zbyt wysokie ciśnienie uszkadza naczynia krwionośne, serce i inne organy, natomiast zbyt niskie ciśnienie ogranicza przepływ krwi do ważnych organów, takich jak mózg i serce.

Zbyt wysokie ciśnienie krwi (nadciśnienie) to główny czynnik ryzyka dla chorób serca, udaru mózgu, niewydolności nerek oraz problemów ze wzrokiem. Jeśli ciśnienie utrzymuje się na zbyt wysokim poziomie przez długi czas, może prowadzić do poważnych uszkodzeń serca, naczyń krwionośnych i innych narządów. W Polsce nadciśnienie tętnicze dotyczy nawet 30% dorosłych, a wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego problemu, ponieważ choroba może przebiegać bezobjawowo przez wiele lat.

Zbyt niskie ciśnienie krwi (niedociśnienie) również nie jest obojętne dla zdrowia. Objawy takie jak zawroty głowy, omdlenia, zmęczenie czy problemy z koncentracją mogą wskazywać na zbyt niskie ciśnienie. Choć niedociśnienie nie jest zwykle tak groźne jak nadciśnienie, w skrajnych przypadkach może prowadzić do szoku, niewydolności serca czy uszkodzenia innych organów.

Jak kontrolować ciśnienie krwi?

1. Regularne pomiary ciśnienia – najlepiej wykonywać je przynajmniej raz w roku, a w przypadku osób z grupy ryzyka – częściej. Pomiary najlepiej robić w spokoju, po kilku minutach odpoczynku.
2. Zdrowa dieta – ograniczenie spożycia soli, tłuszczów nasyconych i cukrów, a jednocześnie zwiększenie spożycia owoców, warzyw, błonnika, potasu i magnezu pomoże utrzymać ciśnienie na odpowiednim poziomie.
3. Regularna aktywność fizyczna – umiarkowane ćwiczenia fizyczne, takie jak spacery, bieganie czy pływanie, pomagają w utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi.
4. Unikanie stresu – techniki relaksacyjne, medytacja i regularne odpoczynki mogą pomóc w kontrolowaniu poziomu ciśnienia.
5. Ograniczenie spożycia alkoholu i rezygnacja z palenia papierosów – te zmiany w stylu życia mają duży wpływ na zdrowie serca i ciśnienie krwi.
6. Regularne wizyty u lekarza – kontrolowanie ciśnienia krwi u specjalisty, który będzie w stanie ocenić stan zdrowia i wdrożyć odpowiednie leczenie, jest kluczowe.

Jak dbać o prawidłowe ciśnienie krwi?

Dbając o prawidłowe ciśnienie krwi, inwestujesz w swoje zdrowie na przyszłość. Regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta, unikanie stresu i kontrolowanie masy ciała to podstawowe kroki w utrzymaniu zdrowego ciśnienia. Jeśli masz problemy z ciśnieniem, nie czekaj na objawy – skonsultuj się z lekarzem, który pomoże dobrać odpowiednią terapię i monitorować stan zdrowia.